Nucleaire geneeskunde: België neemt het voortouw

2019-05-10

Dankzij een buitengewoon netwerk van academici, industrie en ziekenhuizen, waar multidisciplinariteit en het complementaire karakter van het onderzoek, de implementatie en de klinische toepassingen worden gebundeld, beschikt België over een unieke knowhow inzake radio-isotopen. Het is dan ook vanzelfsprekend dat het enige Europese symposium dat alle actoren van een keten gewijd aan de medische toepassingen van radio-isotopen, wil valoriseren, in België doorgaat.

Op donderdag 9 mei zijn een honderdtal internationale experten samengekomen in Luik op de site van Val Benoit om hun kennis te delen over de vooruitzichten van de wereldproductie van radio-isotopen, de huidige doorbraken op het vlak van onderzoek en de nieuwe Belgische initiatieven. Hier volgt een kort overzicht van wat de toekomstige nucleaire geneeskunde in petto heeft.

Productie van nieuwe medische radio-isotopen voor de gerichte behandeling van meerdere kankers, waaronder prostaatkanker (SCK•CEN / IRE)

De gerichte bestraling voor de productie van medische radio-isotopen vormt de eerste fase van de aanvoer van isotopen naar ziekenhuizen en patiënten toe. In België gebeurt dit in het SCK•CEN in Mol, waardoor ons land wereldleider is op dit vlak. België produceert jaarlijks meer dan 25% van de wereldvraag, een percentage dat kan oplopen tot 65%. De vernieuwing in de nucleaire geneeskunde is een wezenlijk onderdeel van de ontwikkeling van het onderzoekscentrum, waarvan de werkzaamheden en de nauwe samenwerking met het IRE hebben geleid tot de ontwikkeling van een nieuwe generatie radio-isotopen. 

Prostaatkanker leidt ieder jaar tot bijna 90.000 overlijdens in Europa. Een van de meest beloftevolle behandelingsmethoden is het gebruik van lutetium-177 (Lu-177), een radio-isotoop dat binnen het SCK•CEN door de onderzoeksreactor BR2wordt geproduceerd. In 2018 is de productiecapaciteit aanzienlijk verhoogd om te anticiperen op de sterke toename van de wereldvraag, die binnen de tien jaar zou kunnen verdriedubbelen of zelfs vervijfvoudigen. Vanaf midden 2019 zal het SCK•CEN het zogenaamde medische radio-isotoop van de nieuwe generatie lutetium-177 "non carrier added" of Lu-177 nca leveren, waardoor de dosis in het lichaam verkleind kan worden en de patiënt minder lang in het ziekenhuis moet verblijven. Het zal ook een tweede innoverend medisch isotoop produceren, actinium-225, dat alfadeeltjes zal vrijgeven die de kankercellen op een uiterst doeltreffende wijze vernietigen en zo nieuwe behandelingsopties biedt in functie van het type tumor, de grootte en de plaats ervan.

Lancering van een platform voor radiotheranostiek (VUB / Bordet)

De gepersonaliseerde geneeskunde die aan iedere patiënt een aangepaste therapie aanbiedt, is de fundamentele inzet geworden van de moderne oncologie. De nucleaire geneeskunde maakt de radiotheranostische aanpak mogelijk: eenzelfde molecule die tegelijk gebruikt wordt voor de diagnose en de behandeling.

Het Instituut Jules Bordet, waarvoor een hoofdrol is weggelegd bij de ontwikkeling en de klinische introductie van radiotheranostiek, en de Vrije Universiteit Brussel, een voortrekker op het vlak van innoverende vectoren, hebben het Brussels RadioTheranostiek Platform gecreëerd. Zo willen zij een brede waaier innoverende radiotheranostiek genereren, het fundamenteel toegepast onderzoek in radiobiologie verderzetten, een netwerk van wetenschappers en clinici oprichten in de Brusselse Regio en de uitwisseling tussen de universiteiten en de ondernemingen bevorderen om zo het domein van de radiotherapie een prominente plaats te geven in het kankeronderzoek.

Twee innoverende toepassingen voor patiënten: total body PET (UGent) en de biomarkers van de nieuwe generatie (UZ Brussel)

  • Een PET (tomografie door positronemissie van het volledige lichaam) werd recent toegepast op mensen. UGent heeft een project opgezet om de klinische PET-technologie te ontwikkelen om op die manier de beste ruimtelijke resolutie te verkrijgen. De Total Body PET zorgt ervoor dat zowel de dosis die aan de patiënt wordt toegediend als de tijd die nodig is voor de onderzoeken verminderd worden en dat bovendien snel een serie zogenaamde "dynamische" beelden worden verzameld die essentieel zijn voor de totstandkoming van nieuwe radiofarmaceutica.
  • De selectie van patiënten in functie van een steeds nauwkeurigere moleculaire definitie van de subcategorie van de ziekte wordt steeds belangrijker om onnodige toxiciteit te voorkomen, de resultaten voor patiënten te verbeteren en de kosten van de klinische tests te doen dalen. Het gebruik van deze nieuwe generatie biomarkers benadrukt het potentieel van de nucleaire geneeskunde voor een gepersonaliseerde beeldgeleide therapie. De impact ervan wordt momenteel bestudeerd bij de opvolging van patiënten met borstkanker in het UZ Brussel.

Welke impact heeft de Brexit op het terrein?

In de voorbije twee jaar zijn er meerdere wijzigingen geweest inzake de actoren voor het transport van radio-isotopen. Als Groot-Brittannië ingevolge de Brexit de Europese Unie daadwerkelijk verlaat, verlaat zij ook EURATOM, dat bepaalde materies beheert die samenhangen met het gebruik van medische radio-isotopen. Het valt dan ook niet uit te sluiten dat Groot-Brittannië in de toekomst met schaarste op dit vlak te maken zal krijgen.